همبستگی

(r²)ضریب

تبیین

tسطح معناداریعرض از مبدأشیب (y)

به هم پیوستگی۶٫۱۷۱٫۲۵۶۰-۰٫۳۵۰٫۱۳-۲٫۸۹۰٫۰۱۷٫۰۰-۰٫۰۴بیان۵٫۲۳۱٫۲۱۶۰-۰٫۲۰۰٫۰۴-۱٫۵۵۰٫۱۳۵٫۶۹-۰٫۰۲درگیری۲٫۳۷۱٫۹۷۶۰۰٫۵۱۰٫۲۶۴٫۵۵۰٫۰۰۰٫۴۶۰٫۰۸استقلال۴٫۱۲۱٫۱۲۶۰۰٫۱۲۰٫۰۲۰٫۹۴۰٫۳۵۳٫۸۶۰٫۰۱جهت یابی پیشرفت۴٫۹۵۱٫۴۲۶۰-۰٫۱۳۰٫۰۲-۰٫۹۶۰٫۳۴۵٫۲۸-۰٫۰۱جهت یابی فکری- فرهنگی۵٫۰۲۱٫۸۵۶۰-۰٫۳۰۰٫۰۹-۲٫۴۴۰٫۰۲۶٫۰۸-۰٫۰۵جهت یابی فعالیت های تفریحی۵٫۶۷۱٫۸۸۶۰-۰٫۳۹۰٫۱۶-۳٫۲۷۰٫۰۰۷٫۰۷-۰٫۰۶تاکیدات اخلاقی- مذهبی۵٫۶۸۱٫۶۷۶۰۰٫۰۱۰٫۰۰۰٫۰۵۰٫۹۶۵٫۶۶۰٫۰۰سازمان۷٫۰۷۱٫۷۹۶۰-۰٫۳۷۰٫۱۳-۲٫۹۹۰٫۰۰۸٫۳۰-۰٫۰۵کنترل۴٫۰۰۱٫۳۷۶۰۰٫۲۶۰٫۰۷۲٫۰۵۰٫۰۵۳٫۳۳۰٫۰۳مقیاس محیط خانواده۵۰٫۲۷۵٫۵۶۶۰-۰٫۲۴۰٫۰۶-۱٫۸۵۰٫۰۷۵۲٫۷۴-۰٫۱۱

بر اساس جدول صفحه قبل آشکار است که همبستگی نمره کل مقیاس محیط خانواده با نمره کل سلامت عمومی منفی می‌باشد^[۱۲۱] (۲۴/۰-= r). یعنی به نظر می‌رسد که با افزایش نمره کل مقیاس محیط خانواده، نمره کل سلامت عمومی کاهش نشان می‌دهد و بالعکس. ولی باید دانست که این واقعیت در نمونه انتخاب شده رخ داده است و ممکن است در نمونه های دیگر این شدت همبستگی کم و زیاد شود. بدین منظور لازم است که معنادار بودن میزان همبستگی مذکور مورد آزمون قرار گیرد. از این رو از مقدار ضریب همبستگی محاسبه شده استفاده کرده و چگونگی کم و کیف این همبستگی را در جامعه آماری با ضریب اطمینان -۱ بررسی می‌کنیم. فرض صفر و فرض یک را به صورت زیر می نویسیم:

لازم به ذکر است که آزمون معناداری ضریب همبستگی با بهره گرفتن از آزمون t انجام گرفته است. همان‌ طور که در جدول بالا نشان داده شده است، مقدار t برابر ۸۵/۱- است که در سطح اطمینان ۹۵ درصد معنادار نیست^[۱۲۲]. البته لازم به تذکر است که همبستگی یاد شده بسیار نزدیک به معناداری می‌باشد و در سطح ۹۳ درصد معنادار است. با این حال فرضیه اصلی تحقیق مبنی بر رابطه معنادار بین مؤلفه‌های محیط خانواده و سلامت عمومی در زنان باردار در سطح اطمینان ۹۵ درصد رد می شود؛ و به عبارتی رابطه معناداری بین مؤلفه‌های محیط خانواده و سلامت عمومی در زنان باردار مشاهده نشد.

همچنین بر اساس جدول بالا همبستگی بین خرده مقیاس های به هم پیوستگی، بیان، جهت یابی پیشرفت، جهت‌یابی فکری- فرهنگی، جهت‌یابی فعالیت‌های تفریحی و سازمان با نمره کل سلامت عمومی منفی می‌باشد. یعنی رابطه معکوسی بین این خرده آزمونها با سلامت عمومی زنان باردار وجود دارد. و با توجه به اینکه نمره کم در سلامت عمومی نشانه خوب بودن و نمره بالا در محیط خانواده دلیل خوب بودن است لذا با بالا رفتن نمره خرده مقیاس های به هم پیوستگی، بیان، جهت یابی پیشرفت، جهت‌یابی فکری- فرهنگی، جهت‌یابی فعالیت‌های تفریحی و سازمان، نمره سلامت عمومی پایین می‌آید و کاهش یافته است یعنی بهتر می شود. همچنین بین خرده مقیاس های درگیری، استقلال، تأکیدات اخلاقی- مذهبی و کنترل با سلامت عمومی زنان باردار رابطه مثبتی وجود دارد. یعنی هر چه قدر نمره خرده مقیاس های درگیری، استقلال، تأکیدات اخلاقی- مذهبی و کنترل بالاتر می رود، نمره سلامت عمومی هم بالاتر می رود و این یعنی وضعیت بدتر می شود. همبستگی بین هر کدام از مؤلفه‌های محیط خانواده با سلامت عمومی زنان باردار در کل حاکی از آن است که همبستگی کمی بین هر یک از این مؤلفه ها با سلامت عمومی زنان باردار وجود دارد به گونه ای که بالاترین ضریب تبیین برابر ۲۶/۰ (بین خرده مقیاس درگیری و نمره کل سلامت عمومی) است. جهت آزمون معنادار بودن این ضرایب همبستگی نیز از آزمون t استفاده گردید. نتایج این آزمون حاکی از آن است که ضرایب همبستگی بین خرده مقیاس های به هم پیوستگی، درگیری، جهت‌یابی فکری- فرهنگی، جهت‌یابی فعالیت‌های تفریحی، سازمان و کنترل با سلامت عمومی در سطح اطمینان ۹۵ در صد معنادار و بقیه ضرایب همبستگی معنادار نمی باشند و فرض آماری صفر پذیرفته می شود. ‌بنابرین‏ ‌می‌توان چنین نتیجه گرفت که فرضیه ­های فرعی مربوطه (فرضیه های فرعی اول، سوم، ششم، هفتم، نهم و دهم تحقیق) در سطح اطمینان ۹۵ درصد مورد تأیید قرار می گیرند.

همچنین محقق در عین حال از تحلیل رگرسیون نیز استفاده ‌کرده‌است. لازم به ذکر است که بهره­ گیری از تحلیل رگرسیون مستلزم رعایت مفروضه­های^[۱۲۳] آن ‌می‌باشد. در تحلیل رگرسیون چند متغیری نرمال بودن توزیع داده ­ها، خارج کردن داده ­های پرت^[۱۲۴]، خودهمبستگی^[۱۲۵] بین متغیرها و همچنین یکسان بودن پراکندگی توزیع­ها^[۱۲۶] رعایت شده است. بدین ترتیب محقق پیش از انجام تحلیل­های رگرسیونی وضعیت مفروضه­ها را به دقت بررسی کرده و سپس اقدام به ارائه محاسبات نموده است.

لازم به ذکر است که با توجه به متغیرها و مؤلفه­ های تحقیق، در واقع در این پژوهش متغیرهای مستقل(پیش بین) شامل خرده مقیاس های محیط خانواده به طور همزمان بر متغیر وابسته (ملاک) یعنی نمره کل سلامت عمومی تأثیر می­گذارند. به همین جهت رابطه بین متغیرهای پیش بین با متغیر ملاک با بهره گرفتن از تحلیل رگرسیون چندگانه^[۱۲۷] نیز مورد بررسی قرار گرفته است. بدین ترتیب محقق از تحلیل رگرسیون چندگانه به منظور آزمون بررسی اثر همزمان متغیرهای پیش بین بر متغیر ملاک استفاده ‌کرده‌است. لازم به یادآوری است که در تحلیل رگرسیون تک متغیری اثر هر یک از متغیرهای پیش بین با فرض ثابت بودن اثر سایر متغیرهای دیگر بر متغیر ملاک مورد برر­سی قرار می‌گیرد. در جدول صفحه بعد نتایج تحلیل رگرسیون با روش Enter گزارش شده است:

جدول ۴-۴: رگرسیون چندگانه بین متغیرهای کلیه پیش بین با سلامت عمومی^[۱۲۸]

ضریب همبستگی چند گانه

ضریب تبیین

ضریب تبیین

تعدیل شده

F_(2,6)

معناداری

خطای استاندارد

برآورد

مقدار

۰٫۷۰

۰٫۴۸۹۹

۰٫۳۸۵۸

۴٫۷۱

۰٫۰۰

۹٫۷۱

ضریب استاندارد

رگرسیون (بتا)

خطای استاندارد

بتا

ضریب غیر استاندارد

رگرسیون (B)

خطای

استاندارد B

t(6)

سطح

معناداری

عرض از مبدأ

–

–

۴۴٫۷۹

۱۳٫۴۶

۳٫۳۳

۰٫۰۰

به هم پیوستگی

-۰٫۱۸

۰٫۱۳

-۱٫۸۰

۱٫۲۷

-۱٫۴۲

۰٫۱۶

بیان

-۰٫۱۹

۰٫۱۱

-۱٫۹۵

۱٫۱۳

-۱٫۷۳

۰٫۰۹

درگیری

۰٫۲۲

۰٫۱۵

۱٫۳۶

۰٫۹۱

۱٫۴۹

۰٫۱۴

استقلال

۰٫۱۳

۰٫۱۲

۱٫۴۳

۱٫۳۴

۱٫۰۷

۰٫۲۹

بیرونی و یا درونی باشند. اصلاح موقعیت منجر به انجام اصلاحات در موقعیت های خارجی مربوط می شود. نکته دیگر، ابرازهیجانی و نقش آن در اصلاح موقعیت است. ابراز هیجانی پیامدهای اجتماعی مهمی در بردارد و می‌تواند به طور چشمگیری تعاملات بعدی را تغییر دهد (کلنتر ^[۳۱]و کرینگ^[۳۲]، ۱۹۹۸٫ به نقل از گروس و تامپسون، ۲۰۰۷). به عنوان مثال، اگر در یک بحث خشم آلود یکی از همسران به طور ناگهانی غمگین شود این اتفاق می‌تواند خط سیر یک چرخه خشم بین این دورا تغییر دهد. طوری که طرف مقابل عقب نشینی کرده و شروع به حمایت از همسرش می‌کند. بعلاوه حمایت ‌و مداخله و حضور فرد دیگر ، در اصلاح موقعیت می‌تواند مفید واقع شود. این فرد می‌تواند یکی از والدین، همسر، دوست و یا درمانگر باشد ( گروس و تامپسون، به نقل از حسنی، ۲۰۰۷). سومین راهبرد نظم جویی هیجان متمرکز بر پیشایند، گسترش توجه است. انتخاب موقعیت و اصلاح موقعیت به شکل گیری موقعیت های ویژه می‌کنند. با این حال، این امکان کمک نیز وجود دارد که بدون تغییر دادن محیط هیجان های افراد نظم جویی شوند. موقعیت ها جنبه‌های زیادی دارند و گسترش توجه ‌به این اشاره دارد که فرد چگونه توجه خود را در درون موقعیت هدایت کند تا بر هیجان های خود نفوذ داشته باشد. یا به عبارتی می توان گفت این راهبرد به انتقال توجه به یک جنبه خاص اشاره دارد (گروس، ۲۰۰۱٫ گروس و تامپسون، به نقل از حسنی، ۲۰۰۷) . گسترش توجه یکی از اولین فرایند های نظم جویی هیجانی است که در فرایند رشد شکل می‌گیرد (روتبارت^[۳۳]، ضیایی، ۱۹۹۲، به نقل از گروس و تامپسون، به نقل از حسنی، ۲۰۰۷) و از سنین طفولیت تا بزرگسالی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بویژه زمانی که امان تغییر یا اصلاح موقعیت وجود ندارد گسترش توجه را می توان به عنوان نوع درونی انتخاب موقعیت در نظر گرفت. دو راهبرد توجهی اصلی در گسترش توجه «حواس پرتی» و « تمرکز» هستند ( گروس و تامپسون، به نقل از حسنی، ۲۰۰۷). حواس پرتی توجه فرد را روی جنبه‌های دیگر موقعیت متمرکز می‌سازد یا توجه را از کل موقعیت دور می‌کند (روتبارت و شیز ^[۳۴]، ۲۰۰۷ ، استیفر^[۳۵] و مایر^[۳۶]، ۱۹۹۱، به نقل از گروس و تامپسون، ۲۰۰۷). ممکن است حواس پرتی تغییر در تمرکز درونی را هم شامل شود. مانند زمانی که فرد، افکار یا خاطرات مغایر با وضعیت هیجانی نا مطلوب را فرا می‌خواند (واتز، ۲۰۰۷، به نقل از گروس و تامپسون، به نقل از حسنی، ۲۰۰۷). یک دیگر از راهبردهای مربوط به گسترش توجه «تمرکز» است که توجه را به سمت ویژگی های هیجانی موقعیت هدایت می کند، وگنر و بارق (۱۹۹۸) آن را «شروع کنترل شده» هیجان نامیده اند (گروس و تامپسون، به نقل از حسنی، ۲۰۰۷). نگرانی و نشخوار فکری نیز دو راهبرد مربوط به تمرکز هستند (گروس و تامپسون، به نقل از حسنی، ۲۰۰۷). زمانی که توجه مکرر را به سمت احساسات فرد و پیامدهای آن ها معطوف شود به آن «نشخوار فکری» گفته می شود. نشخوار فکری بسیار شبیه به نگرانی است با این تفاوت که بیش از این که به آینده معطوف باشد متمرکز ‌بر گذشته وپیامدهای منفی کنونی آن است (کمپبل ^[۳۷]و بارلو ^[۳۸]، ۲۰۰۷، به نقل از قائدنیای جهرمی، ۱۳۹۲) البته نشخوار حوادث غم انگیز، منجر به طولانی شدن و شدید تر شدن علائم افسردگی می شود ( جاست ^[۳۹]و الوی ، ۱۳۹۷، نولن هاکسما ، ۱۹۹۳، به نقل از گروس و تامپسون، ۲۰۰۷). همچنین زمانی که توجه روی تهدید های احتمالی آینده متمرکز شود ممکن است به افزایش درجه اضطراب و پاسخ های هیجانی منفی منجر شود. (به نقل از گروس و تامپسون، به نقل از حسنی،۲۰۰۷). پس گسترش و توجه می‌تواند اّشکال زیادی داشته باشد شامل روش های بیرونی برای تغییر توجه (مانند پوشاندن چشم ها و گوش ها)، روش های درونی برای تغییر توجه (از طریق حواس پرتی یا تمرکز) و روش های دیگر برای تغییر توجه افراد (مانند پدری که برای آرام کردن فرزند خود هنگام کوتاه کردن مو با صحبت کردن ‌در مورد این که برای تولد فرزندش چه هدیه ایی بخرد سعی می کرد توجه او را از کوتاه کردن مو که برای کودک آزارنده بود دور کند). از سنین کودکی می توان راهبرد مؤثر گسترش توجه را به افراد آموزش داد (گروس و تامپسون، به نقل از حسنی، ۲۰۰۷). چهارمین راهبرد نظم جویی هیجان متمرکز بر پیشایند، انتخاب یک معنای شناختی از وقایع است یا به عبارتی راهبرد تغییر شناختی است (گروس، به نقل از حسنی، ۲۰۰۱). حتی بعد از این که موقعیتی انتخاب شد، تغییر داده شود و درحیطه توجه فرد قرار گیرد، پاسخ هیجانی به هیچ وجه نتیجه قطعی نیست. هیجان ها نیازمند هستند که با معنای همراه آن درک شوند و افراد توانایی خود را برای مدیریت موقعیت ارزیابی کنند. نظریه های مربوط به ارزیابی، چندین مرحله شناختی را برای اینکه یک مفهوم به عامل فرا خوان هیجان تبدیل شود ذکر کرده‌اند. تغییر شناختی به نحوه ارزیابی ما از موقعیتی که در آن قرار داریم با هدف تغییر اهمیت هیجانی آن موقعیت از طریق تغییر دادن نحوه تفکر افراد درباره موقعیت، یا توانایی آن ها جهت اداره آنچه برای خروج از آن موقعیت لازم است اشاره دارد. یکی از اَشکال تغییر شناختی که توجه خاصی را به خود اختصاص داده است ارزیابی مجدد شناختی است. (گروس، ۲۰۰۲، جان و گروس، ۲۰۰۷، اوکسنر و گروس، ۲۰۰۷، گروس و تامپسون، به نقل از حسنی ،۲۰۰۷). ارزیابی مجدد شناختی به معنای ارزیابی از یک موقعیت بالقوه برانگیزاننده هیجان است به شیوه ایی که اثر هیجانی آن را کاهش می‌دهد. (کمپبل و بارلو، به نقل از حسنی، ۲۰۰۷). این نوع تغییر شناختی شامل تغییردادن موقعیت به گونه ایی است که فشار هیجانی حاصل از آن تغییر کند (گروس، به نقل از حسنی، ۲۰۰۷). پنجمین راهبرد نظم جویی هیجان تعدیل پاسخ است که راهبرد متمرکز بر پاسخ است (گروس، به نقل از حسنی، ۲۰۰۱). تعدیل پاسخ به تاثیرگذاری درسیستم پاسخ دهی جسمانی، تجربی و رفتاری به مستقیم ترین شکل ممکن اشاره دارد. البته تلاش برای نظم جویی پاسخ های جسمانی و تجربی فعالیتی است که به طور معمول انجام می شود. حتی برای هدف قرار دادن پاسخ های فیزیولوژیک از دارو، آرام سازی عضلانی و رژیم غذایی خاص هم استفاده می شود. بعضی اوقات از روش های غیر سازگارانه، مانند سیگار، الکل و مصرف سوء دارو هم برای اصلاح تجربه های هیجانی استفاده می شود (گروس و تامپسون، به نقل از حسنی، ۲۰۰۷). یکی از اشکال رایج تعدیل پاسخ، فرو نشانی رفتار بیانی است (گروس، ریچارد و جان^[۴۰]، به نقل از حسنی، ۲۰۰۶). شاید فرد با یک ارزیابی ‌به این نتیجه برسد که اگر احساسات واقعی خود را از دیگران مخفی کند بهتر است. به نظرمی رسد کاستن از رفتار بیانگری، اثرات پیچیده ایی روی تجربه هیجانی دارد و حتی به جای کاهش هیجان منفی، تجربه هیجان مثبت را نیز کاهش می‌دهد و حتی ممکن است منجر به افزایش فعالیت اعصاب سمپاتیک به شود. در کل به نظر می‌رسد زمانی افراد در نظم جویی هیجان های خود موفق هستند که بتوانند روش هایی برای بیان آن ها به طو سازگارانه و نه نا سازگارانه داشته باشند (تامپسون، به نقل از حسنی، ۱۹۹۴). گروس معتقد است راهبرد های نظم جویی هیجانی متمرکز برپیشایند نسبت به راهبرد تعدیل پاسخ مؤثر تر هستند (گروس، به نقل از حسنی، ۲۰۰۱). ‌به این دلیل که قبل از تولید هیجان تاثیر می‌گذارند، به عبارتی قبل از این که واکنش هیجانی کاملا برانگیخته شود. نتایج مطالعات حاکی از آن است که ارزیابی مجدد در مواجه با تجارب منفی، تجربه هیجانی و رفتار بیانگری را کاهش می

1. 1. . Unconditioned positive regard ↑

1. 1. .Abraham maslow ↑

1. 1. .Self-actualization ↑

1. 1. .Maturation ↑

1. 1. .B.F.skinner ↑

1. 1. . Behaviour modification ↑

1. 1. . William glasser ↑

1. 1. .Success identity ↑

1. 1. . Reality therapy ↑

1. 1. . Albert ellis ↑

1. 1. .Victor frankl ↑

1. 1. .Spiritual ↑

1. 1. .Freedom ↑

1. 1. .Responsibility ↑

1. 1. . Self-transcendent person ↑

1. 1. .Klags ↑

1. 1. .Baumgarten ↑

1. 1. . Allport ↑

1. 1. .Odbert ↑

1. 1. . Pervin & john ↑

1. 1. . Cattel ↑

1. 1. .Fiske ↑

1. 1. . Christal ↑

1. 1. .Tupes ↑

1. 1. .Surgency ↑

1. 1. .Conciliation ↑

1. 1. .Neuroticism ↑

1. 1. .Oppenness ↑

1. 1. . Responsibility ↑

1. 1. .Costa & mc crae ↑

1. 1. .Phenotypic ↑

1. 1. .Clinical practice ↑

1. 1. . Flip pnyl ↑

1. 1. . Psychotic ↑

1. 1. . Brain disorders ↑

1. 1. . Emile kraplyn ↑

1. 1. . Suggestion ↑

1. 1. . Hypnosis ↑

1. 1. . Psychometrics ↑

1. 1. . Gosta ↑

1. 1. . Fkhnr ↑

1. 1. . John . B. watson ↑

1. 1. .Gestalt psychology ↑

1. 1. . Alfred adler ↑

1. 1. .Gordon allport ↑

1. 1. . Abraham maslow ↑

1. 1. .Carl rogers ↑

1. 1. . Asthenia ↑

1. 1. .Biological theory ↑

1. 1. .Hans eysenck ↑

1. 1. . Psychodynamic theory ↑

1. 1. . Sigmund freud ↑

1. 1. . Erikson ↑

1. 1. .Psychoanalytic approach ↑

1. 1. .Behaviorism approach ↑

1. 1. .Humanism approach ↑

1. 1. .Cognitive approach ↑

1. 1. . Traits approach ↑

1. 1. .Being conscientious ↑

1. 1. .Emotional stabiliti ↑

1. 1. . Adujustment ↑

1. 1. . Ish experience ↑

1. 1. . Openess ↑

1. 1. . Conscus ↑

1. 1. . Style ↑

1. 1. . Openness to experience ↑

1. 1. .Conscientiousness ↑

1. 1. .Extraversion ↑

1. 1. .Agreeableness ↑

1. 1. .Neuroticism ↑

1. 1. . Dino and cooper ↑

1. 1. . Britton ↑

1. 1. . Walter cleaning ↑

1. 1. . Vytrsv ↑

1. 1. . Miller ↑

1. 1. . Burrows ↑

بند سوم: نظارت بر اجاره موقوفات

سازمان اوقاف به منظور رعایت مصلحت وقف و بهره برداری صحیح از رقبات موقوفه بر اجاره دادن آن ها به طور کامل نظارت دارد .

الف: صدور مجوز انتقال مورد اجاره از طرف مستاجر به غیر

در اکثریت موارد در اجاره رقبات موقوفه حق انتقال مورد اجاره از مستاجر موقوفه سلب می‌گردد. در صورتی که مستاجر بخواهد مورد اجاره را به دیگری انتقال دهد ، باید علاوه بر موافقت متولی، رضایت و موافقت مربوط را اخذ نماید ، البته باید آیین نامه نحوه وصول پذیر و اهدایی رعایت و پذیره^[۱۸۷] مربوطه پرداخت گردد.

ب: مدت اجاره نباید از ده سال بیشتر باشد مگر با جلب موافقت سرپرست سازمان .

ج : اجاره رقبات موقوفه باید از طریق مزایده با موافقت اداره اوقاف انجام شود مگر با تصویب ریاست و رعایت مصلحت وقف که بر مبنای نظریه کارشناس رسمی یا خبره محلی به نرخ معامله روز باشد. یکی از اعضای کمیسیون مزایده ، مسئول اداره اوقاف و امورخیریه محل می‌باشد .

د: به موجب ماده ۱۷ آیین نامه اجرایی قانون تشکیلات اوقاف، متولیان و ادارات اوقاف مکلفند در جهت اجرای مواد ۱ و ۴ لایحه قانونی تجدید قرارداد اجاره املاک و اموال موقوفه و تجدید انتخاب متولیان و امناء اماکن مذهبی و متبرکه و مساجد مصوب ۴/۲/۵۸ مصوب شورای انقلاب اسلامی ایران اقدام لازم را انجام دهند و تصمیمات متخذه از طرف سازمان اوقاف نسبت به اجرای مفاد این لایحه قانونی قطعی و لازم الاجرا است.

مبحث دوم: اقدامات شبه قضایی سازمان بر متولیان موقوفات

به موجب مواد ۱۴ و ۱۵ قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف و امور خیریه به منظور تحقیق در تشخیص متولی و ناظر و موقوف علیهم و شکایت اشخاص ذینفع از متولیان و ناظران و نیز تحقیق در جمع خرج و عواید راجع به وقف و نیز صدور مفاصا حساب و تطبیق مصرف آن با مفاد وقفنامه، ادارات تحقیق اوقاف مرکب از شعب حقوقی و حسابرسی در مرکز استان‌ها و بر حسب ضرورت در شهرستان‌ها تشکیل و بر اقدامات متولیان نظارت کامل دارند. در این مبحث چگونگی تشکیل هر یک از شعب و نحوه رسیدگی و صلاحیت آن ها مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.

گفتار نخست: اداره کل تحقیق شعبه حقوقی – وظایف و صلاحیت آن ها

بند نخست: اداره کل تحقیق شعبه حقوقی

هر شعبه تحقیق حقوقی مرکب از یک رئیس و دو محقق می‌باشد. روسای شعب حقوقی از بین مستخدمین لیسانسه حقوق یا الهیات که سابقه انتظامی از انفصال موقت به بالا نداشته باشند. محققین شعب نیز باید واجد شرایط مذکور باشند . مگر شرط خدمت اوقافی یا قضایی که حداقل سه سال کافی خواهد بود.

تعداد شعب تحقیق در مراکز استانها و شهرستان‌ها و نیز تعیین محدوده فعالیت آن ها(حوزه تحقیق) با سازمان اوقاف خواهد بود.

بند دوم: وظایف و صلاحیت شعبه حقوقی تحقیق

۱- تحقیق و رسیدگی و اعلام نظر ‌در مورد تشخیص متولی و موقوف علیه موقوفات

۲- تحقیق و رسیدگی و اعلام نظر ‌در مورد وقفیت املاک و تشخیص موقوفات عام از خاص

۳- تشخیص موقوفات مجهول التولیه یا بدون متولی

۴- رسیدگی و اظهار نظر ‌در مورد تطبیق مصارف درآمد موقوفات با مفاد وقفنامه و سایر اسناد مربوطه در صورت ابهام یا بروز اختلاف

۵- تحقیق و رسیدگی ‌در مورد تعدی و تفریط یا مسامحه و اهمال متولیان و امناء و ناظران و مدیران مؤسسات خیریه و تنظیم گزارش و ارسال به دادگاه در صورت احراز تعدی و تفریط و تخلف و ارتکاب جرم.

گفتار دوم: چگونگی رسیدگی شعب تحقیق حقوقی

شعب تحقیق بنابر درخواست اشخاص یا ادارات اوقاف نسبت به موارد مذکور در صلاحیت آن اداره تحقیق، رسیدگی و اظهار نظر می‌نمایند.

رسیدگی در شعب تحقیق به صورت دادرسی عادی و تبادل لوایح است.

به منظور انجام امور اداری و تکمیل پرونده در هر شعبه تحقیق دبیرخانه‌ای تشکیل می‌گردد و درخواست واصله را دریافت و ثبت و شماره ثبت آن را به درخواست کننده ارائه می‌دهد، در صورتی که درخواست از لحاظ تنظیم یا ضمائم آن ناقص باشد دبیرخانه مراتب را به درخواست کننده یا وکیل او اخطار خواهد نمود تا ظرف مهلت مقرر قانونی رفع نقص نماید والا تا رفع نقص رسیدگی به درخواست متوقف خواهد شد.

در صورت عدم رفع نقص در مهلت مقرر قانونی شعب می‌توانند پرونده مربوط را از نوبت رسیدگی خارج نماید و رسیدگی مجدد منوط به تسلیم درخواست جدید و رفع نقص خواهد بود.

پس از آنکه درخواست کامل تشخیص داده شد دبیرخانه نسخه‌ای از آن را با ضمائم در پرونده بایگانی و نسخه های دیگر را با پیوست‌ها به طرف ابلاغ می‌کند تا پاسخ کتبی خود را با مدارک مربوط به تعداد تقاضا کنندگان و یک نسخه اضافی به اداره تحقیق ارسال دارند.

اشکالی که بر ماده ۸ آیین نامه مذکور از جهت عدم رعایت طرز تنظیم درخواست به ادارات تحقیق وارد می‌باشد این است که در این آیین نامه شرایط شکلی درخواست و مندرجات ضروری و لازم آن بیان نگردیده است و تکمیل و عدم تکمیل آن به تشخیص شخصی مسئولین دبیرخانه واگذار شده است و از این حیث می‌توان گفت که دارای ابهام است.

رسیدگی در شعب تحقیق به وسیله رئیس و یکی از محققان خواهد بود و نظریه آن دو در صورت توافق مناط اعتبار خواهد بود. در هر مورد که اختلاف نظر حاصل شود نظریه محقق دیگر همان شعبه برای مشاوره در موضوع اختلاف ضمیمه خواهد شد و تصمیات و نظریه اکثریت ملاک عمل خواهد بود . در صورت غیبت رئیس شعبه ، رسیدگی به موضوع ، به عهده محققین شعبه است و عضو ارشد به جای رئیس شعبه انجام وظیفه خواهد کرد. چنانچه اشخاص در موارد مذکور در ماده ۶ (وظایف شعبه تحقیق ) مستقیماً به دادگاه مدنی خاص دادخواست تسلیم کرده باشند دادگاه می‌تواند مراتب را به اداره اوقاف وامور خیریه و به نزدیکترین شعبه تحقیق ارجاع نموده تا شعبه مذکور بر اساس این آیین نامه به موضوع رسیدگی نموده و نتیجه را به دادگاه ارجاع دهنده اعلام نماید.

لازم به ذکر است که اجرای نظریه های شعبه تحقیق به استناد ماده ۲۹ اصلاحی آیین نامه مذکور ، در موارد تعدی و تفریط و مسامحه و اهمال متولی یا ناظر، منوط به تأیید و صدرو حکم قطعی دادگاه است . همچنین مواردی که در آئین نامه مذکور پیش‌بینی نشده است در حدود صلاحیت قانونی شعب تحقیق ، بر طبق مقررات قانون آئین دادرسی مدنی و متون فقهی فقها عمل خواهد شد.

مبحث سوم : اقدامات حمایتی سازمان اوقاف از موقوفات

هدف اصلی از تشکیل سازمان اوقاف و امورخیریه همانا حمایت از موقوفات و تشویق مردم به وقف و احیاء موقوفات است .که ممکن است به دو صورت زیر باشد :

گفتار نخست: حمایت قضایی

یکی از موارد حمایت سازمان از موقوفات حمایت قضایی است^[۱۸۸] . بدین گونه که سازمان اوقاف به موجب قانون اوقاف و امور خیریه مصوب ۶۳ ذینفع در تمام موقوفات بوده ، می‌تواند در دعوی له و عیله موقوفات اعم از خاص و عام جهت حمایت و جلوگیری از تضییع احتمالی حقوق موقوفه ، در دعوی شرکت و دخالت نماید. حتی می‌تواند در مواردی که متولیان نسبت به تقاضای ثبت و اعتراض بر ثبت و اقامه دعوی و پیگیری آن ، در مواعد قانونی به وظایف خود عمل ننماید برای حفظ حقوق وقف در موعد قانونی راساً اقدام نماید.

گفتار دوم : حمایت اداری و قانونی

ب- سهام ممتاز

سهام ممتاز، نوعی گواهی مالکیت قابل‌انتقال است که به دارنده آن، حقی محدود و ثابت از دارایی‌های شرکت می‌دهد. واژه ممتاز بدین معنی است که پرداخت سود این سهام، نسبت به سود سهام عادی، اولویت داشته و باید به طور کامل پرداخت شود، حتی اگر شرکت به هر دلیل ورشکسته شود.

در قانون تجارت فقط یک ماده چند سطری ‌در مورد سهام ممتاز داریم. ماده ۴۵ قانون چنین می‌گوید: «هر شرکت سهامی‏ می‌تواند به‌موجب اساسنامه و همچنین تا مواقعی که شرکت منحل نشده است، طبق‏ تصویب مجمع عمومی فوق‌العاده صاحبان‏ سهام، سهام ممتاز ترتیب دهد. امتیازات‏ این‏گونه سهام و نحوه استفاده از آن باید به طور وضوح تعیین گردد. هر گونه تغییر در امتیازات وابسته به سهام ممتاز باید به‏ تصویب مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت با جلب موافقت دارندگان نصف به‌علاوه یک‏ این‏گونه سهام انجام گیرد.» امتیازاتی که به سهام ممتاز تعلق می‌گیرد عبارت‌اند:

– اختصاص سود بیشتر به مالکان سهام ممتاز نسبت به مالکان سهام عادی. مثلاً مقرر می‌شود که به سهام ممتاز نسبت به سهام عادی درصد بیشتری سود تعلق می‌گیرد.

– مالکان سهام ممتاز در دریافت سود اولویت‌دارند. مثلاً ممکن است زمانی پیش آید که به علت سود کم، سهام‌داران دیگر از بردن سود در زمان خاصی محروم شوند.

– اولویت مالکان سهام ممتاز در دریافت سود سال‌های آینده در صورت کافی نبودن سود سال مالی.

– اعطای امتیاز هنگام تقسیم دارایی شرکت در زمان تصفیه ترجیحاً مبلغ سهام ممتاز پرداخت شود، یا در تقسیم دارایی باقیمانده شرکت، پس از پرداخت بدهی‌های آن به اشخاص ثالث، سهم بیشتری به نسبت سهام عادی به صاحبان سهام ممتاز داده شود.

۲-۲-۶- سود انباشته

۲-۲-۶-۱- گردش سود (زیان) انباشته

گزارش گردش سود (زیان) انباشته، مکمل صورت‌های سود و زیان و ترازنامه‌ است که ضمن افشای تغییرات انجام‌شده مرتبط با سنوات قبل، ارتباط منطقی بین صورت سود و زیان با ترازنامه و صورت سود و زیان جامع را فراهم می‌سازد. این گزارش در کنار سایر صورت‌های مالی عهده‌دار گزارش اطلاعات اقتصادی به استفاده‌ کنندگان است.

۲-۲-۶-۲- هدف‌های گزارش گردش سود (زیان) انباشته

هدف کلی از تنظیم گزارش گردش سود (زیان) انباشته، نشان دادن سود یا زیان انباشته عملکرد واحد تجاری تا پایان دوره مالی مورد گزارش بر اساس استانداردهای حسابداری است. مهم‌ترین هدف‌های گزارش صورت مالی فوق به‌شرح زیر تشریح می‌شود:

الف‌ـ گزارش و افشای کلیه تغییرات بااهمیت مربوط به سنوات قبل،
ب‌ـ تطبیق مانده ابتدا و انتهای دوره سود (زیان) انباشته،
ج‌ـ ایجاد حلقه ارتباطی با ترازنامه و صورت سود و زیان جامع و
دـ تعیین سود قابل‌تقسیم جهت تصمیم‌گیری‌های مرتبط با توزیع سود توسط مجامع عمومی

۲-۲-۷- بازخرید سهام^[۵۰]

بازخرید سهام، خرید سهام منتشره شرکت توسط خود شرکت است و به سهامى که بدون شکل خریدارى مى‌شود، سهام خزانه مى‌گویند. بازخرید سهام در واقع راه دیگرى در مقابل پرداخت سود سهام است از دیدگاه نظری، بازخرید سهام بازپرداخت سود سهام براى سهامدار یک سال مى‌باشد، زیرا منافع سرمایه‌اى حاصل از بازخرید سهم برابر با سود سهامى است که مى‌توانست در صورت عدم فروش سهام خود دریافت کند. بعد از بازخرید سهام، سود هر سهم به دلیل کاهش تعداد سهام منتشره افزایش مى‌یابد. طبعاً افزایش در سود هر سهم نیز به‌نوبه خود موجب افزایش قیمت بازار سهام مى‌شود.

نکته: در حال حاضر طبق قانون تجارت بازخرید سهام در ایران ممنوع است؛ اما در بحث اصلاحیه قانون تجارت در نظر است اصلاحاتى در این زمینه صورت گیرد.

۲-۲-۸- فروش خالص^[۵۱]

اولین جزء، در صورت‌حساب سود و زیان، فروش خالص می‌باشد. در واقع فروش ناخالص ای است که از آن برگشت از فروش و تخفیفات فروش کسر شده است.

۲-۲-۹- سود عملیاتی

در حسابداری و مالیه، درآمد قبل از بهره و مالیات (EBIT)^[52] معیاری است از سود شرکت که هزینه های بهره و مالیات را مستثنا می‌کند. درآمد عملیاتی حاصل تفریق عایدی عملیاتی و هزینه عملیاتی است. گاهی اوقات برای شرکتی درآمد غیرعملیاتی صفر دارد، درآمد عملیاتی هم‌معنا با درآمد قبل از بهره و مالیات (EBIT) و سود عملیاتی به‌کاربرده می‌شود.

درآمد قبل از بهره و مالیات (EBIT) = عایدی – هزینه های عملیاتی (OPEX)^[53] + درآمد غیرعملیاتی

(۲-۲) هزینه های عملیاتی- عایدی = درآمد عملیاتی

یک سرمایه‌گذار خبره که هر تغییر در ساختار سرمایه یک شرکت را در نظر می‌گیرد، ابتدا پتانسیل کسب درآمد بنیادی شرکت (که توسط درآمد پیش از بهره، مالیات و هزینه استهلاک وام) منعکس می‌شود را می‌سنجد و سپس نسبت بهینه بدهی به موجودی را تعیین می‌کند. برای محاسبه درآمد قبل از بهره و مالیات، هزینه ها (مثل هزینه محصولات فروخته‌شده، هزینه فروش و هزینه های مدیریت) از عایدی‌ها کم می‌شوند. سود خالص نهایتاًً از کسر بهره و مالیات از این مقدار به دست می‌آید.

۲-۲-۱۰- مالیات^[۵۴]

اثر مالیات بر ساختار سرمایه محور اصلی مطالعات اولیه انجام‌شده توسط میلر و مودیلیانی بود. شرکت‌هایی که نرخ حاشیه‌ای مالیات بیشتری ‌در مورد آن‌ ها به کار گرفته می‌شود، به منظور استفاده از سپر مالیاتی بدهی، نسبت بدهی بالاتری دارند. در واقع بهره یکی از هزینه های موردقبول وزارت دارایی است و این امر برای شرکت‌هایی که نرخ مالیات آن‌ ها زیاد است، باارزش است. در نتیجه، هرچه نرخ مالیات شرکتی بالاتر باشد، استفاده بیشتر از بدهی برای آن‌ ها منافع بیشتری را به همراه دارد.

قوانین مالیاتی در ایران به طور کل به موارد زیر تقسیم می‌شوند:

الف- قانون مالیات‌های مستقیم: انواع و اقسام مالیات‌های مرتبط با حق تمبر، مالیات بر درآمد شرکت‌‌، فعالیت‌های مالیاتی برای شرکت‌هایی که در مناطق خاص جغرافیایی فعالیت می‌کنند و از این قبیل موارد، شرکت‌ها را در تصمیمات ساختار سرمایه با محدودیت مواجه می‌نمایند.

ب- قانون عملیات بانکی بدون ربا: در این قانون، انواع وام‌ها در غالب عقود اسلامی مطرح‌شده است و شرایط پرداخت آن‌ ها و نیز ضمانت‌نامه‌های لازم، آورده شده است. شرکت‌هایی که قصد تأمین مالی بانک‌ها را داشته باشند، می‌توانند با بهره‌گیری از این قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی مرتبط با آن نسبت به استفاده از منابع مالی بانک‌ها اقدام نمایند.

ج- قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت: در این قانون اصول، ضوابط و شرایط مرتبط با نحوه انتشار اوراق مشارکت به‌تفصیل ارائه شده است. شرکت‌هایی که بخواهند از این طریق تأمین مالی نمایند، باید محدودیت‌های اعمال‌شده از طرف این قانون را نیز مدنظر قرار دهند.

د- قانون بورس اوراق بهادار تهران: این قانون و آیین‌نامه‌های اجرایی آن برای شرکت‌هایی که قصد فعالیت در بورس اوراق بهادار را دارند، خط‌مشی‌هایی را ارائه داده است (مدرس و سبزواری، ۱۳۷۸).

۲-۲-۱۱- مخارج سرمایه‌ای^[۵۵]